MUZEUM W DOBRZYCY
ul. Pleszewska 5A, 63-330 Dobrzyca
tel./fax (0-62) 741-30-39

Założenie pałacowo-parkowe w Dobrzycy jest dziełem Stanisława Zawadzkiego (1743-1806), czołowego architekta epoki klasycyzmu w Polsce, twórcy m.in. pałaców w Śmiełowie i Lubostroniu. Fundatorem zespołu był generał August Gorzeński, herbu Nałęcz. Silnie związany z ruchem wolnomularskim, zasłynął również jako kolekcjoner sztuki i miłośnik kultury antycznej, wielbiciel Wergiliusza, Owidiusza i Horacego. Działając z ramienia Komisji Dobrego Porządku powołał w 1779 roku w Poznaniu, wraz z Kazimierzem Czartoryskim, K. Kwileckim i Józefem Krzyckim, Bractwo Malarskie.
Po wojnie zaniedbany zespół pałacowo-parkowy przeszedł na własność Skarbu Państwa. Dopiero w połowie lat siedemdziesiątych, z inicjatywy ówczesnego dyrektora Muzeum Narodowego w Poznaniu, prof. Kazimierza Malinowskiego, narodził się zamysł powołania w Dobrzycy filii tegoż muzeum. Do tych planów powrócono dopiero w latach osiemdziesiątych. Na mocy porozumienia między Ministrem Kultury i Sztuki a Wojewodą Kaliskim, w 1988 roku Urząd Gminy w Dobrzycy przekazał tereny zespołu Muzeum Narodowemu w Poznaniu, które utworzyło tu swój oddział. Obecnie Muzeum w Dobrzycy jest placówką autonomiczną.

Całość założenia pałacowo-parkowego w Dobrzycy składa się z niezbyt rozległego parku, pałacu zbudowanego na planie węgielnicy masońskiej, oficynki, panteonu i monopteru.

Zespół w Dobrzycy określany jest jako przykład architektury klasycystycznej, z wyraźnymi już cechami stylu romantycznego. Ujawniają się one zwłaszcza w sposobie wkomponowania poszczególnych budowli w park krajobrazowy. Rozłożenie tych obiektów podporządkowano zasadzie zsymetrii, obowiązującej nawet przy usytuowaniu parku względem miejscowości. Pałac nie stanowi elementu centralnego założenia, jest jednostką całkowicie samodzielną. Brakuje tradycyjnej szerokiej alei prowadzącej od bramy wejściowej, zrezygnowano z dziedzińca i reprezentacyjnego podjazdu.

Wystrój wnętrz pałacu fundator zlecił artystom z Warszawy. Malowidła ścienne wykonali m.in. Antoni Smuglewicz i Jan Bogumił Plersch, wykonanie sztukaterii nadzorowali artyści włoscy. Gorzeński zgromadził w pałacu kolekcję kopii portretów królewskich pędzla Bacciarellego, Wojniakowskiego, F. Smuglewicza, Plerscha oraz kolekcję rzeźb z epoki, m.in. prace Canovy. Wiele dzieł sztuki było darem króla (np. kominek z czarnego kamienia, portret koronacyjny autorstwa Bacciarellego, rzeźby, meble).

SYMBOLIKA MASOŃSKA
Uczestnictwo Gorzeńskiego w ruchu wolnomularskim zachęca do interpretowania niektórych rozwiązań założenia w kontekście symboliki masońskiej. Zbudowany np. na rzucie węgielnicy pałac, miałby wyrażać idee Prawa i Obowiązku - wyznaczające normy ludzkiej działalności. Węgielnica, podobnie jak cyrkiel, symbol równowagi sił ducha i materii oraz biblia należą do podstawowych atrybutów wolnomularskich: są to tzw. ruchome klejnoty masońskie.

opracowanie na podstawie tekstu Michała Karalusa

MUZEUM, ZESPÓŁ PAŁACOWO-PARKOWY w Dobrzycy
ul. Pleszewska 5A, 63-330 Dobrzyca
tel./fax (0-62) 741-30-39

Muzeum czynne:
- w grupach zorganizowanych codziennie (oprócz poniedziałków) w godzinach 10.00-15.00 (po wcześniejszym uzgodnieniu);
- park dostępny codziennie, przez cały rok, od godz. 8.00 do zmroku.

Z A P R A S Z A M Y !